Rd_tri.gif (202 Byte) Bestellen

Cla Biert

La müdada

roman

a chüra da Mevina Puorger Pestalozzi
glossari da Sidonia Klainguti
postfacziun da Valeria Martina Badilatti

 

2012, 420 paginas, alchünas fotografias, lià
46.50 francs, 42.
ISBN 978-3-85791-647-2

Diese Ausgabe ist in rätoromanischer Sprache, die deutsche Übersetzung erscheint 2013.

 

Rd_tri.gif (202 Byte) Das Gewitter|  Betschlas malmadüras Rd_tri.gif (202 Byte) Zum Buch Rd_tri.gif (202 Byte) Text Rd_tri.gif (202 Byte) Stimmen

Kurze Inhaltsangabe

«Tuot las müdadas chi quintan van be planet. Hoz intant hast fat ün bun pass, figl –» disch duonn’Aita Tach a seis figl Tumasch. Cun la famiglia Tach e la figüra principala dal giuven Tumasch ans descriva Cla Biert il muond pauril da la prüma mità dal 20avel tschientiner vers il temp da la modernisaziun, cur cha bleras müdadas han marcà regiuns muntagnardas sco quella da Saluorn. «La müdada» da Cla Biert es il prüm grond roman rumantsch, ingio chi vain quintada – intretschada illa descripziun da la regiun paurila i’l temp da seis müdamaints radicals – l’istorgia d’amur da Tumasch e Karin, la giuvna danaisa in vacanzas i’l nöbel hotel sper il cumün.

L’ouvra da Cla Biert es üna bellischma éducation sentimentale, ün chapitel socioistoric ed üna spüerta per minchün chi tschercha l’experienza dal profuond plaschair da la lectüra. Trenta ons davo sia mort vain l’important autur ladin Cla Biert onurà cun üna nouva ediziun da seis cheudouvra «La müdada».

 

Cla Biert, (1920–1981) es nat e creschü sü a Scuol, ha frequentà il seminar da magisters a Cuoira, stübgià a l’Università da Turich ils roms fil. I da magister secundar ed ha tgnü scoula il prüm in Engiadina, a partir dal 1956 fin a sia pensiun a Cuoira. Biert es ün dals gronds narratuors rumantschs; el ha descrit in seis raquints ed in seis roman «La müdada» (1962) la vita paurila al glim dal temp modern. Illa tradiziun da Men Rauch s’ha Cla Biert ingaschà pel mantegnimaint e per la renovaziun da la chanzun populara ed insembel cun Jon Semadeni per üna renaschentscha dal teater rumantsch. Foto Christian Caduff

Textprobe

Tabla

Pled sün via
Mevina Puorger Pestalozzi

La müdada

Pro’l butier

Buolf Tach

Aint il god

La mastralia

Sü munt

Stachettas e channella

Il bal da gala

La faira

Il gran es madür

Bap va

Il grip da la sumglientscha

La müdada

Il cumün vantüraivel

Nouv e vegl

Aint in S-charl

Sur cunfin

 

Glossari
Sidonia Klainguti

Müdadas as faja be planet 397
Valeria Martina Badilatti

Pro’l butier

Sar David Tretsch, il butier da Plaz, es hoz aint in seis Segner: usch buna glüna esa lönch ch’el nu vaiva plü. L’üsch da butia s’ha strusch cludi inandret aint illa nadiglia – clinc – cha la brunzina tuorna a cloccar pel prossem cliaint. Quai til fa ün bainin fin aint il cour, quel cling chi tegn’oura lönchezzas, ün tun lom chi trembla da quai prüv tras tuot la butia, da las s-chaclas cullas lanas nan sur las scuettas da ris, tanter ils vaiders sgiagliats da las coccas oura e via pro’ls troccals da farina. El va charezzond la maisa dals giovarets – las poppas perfin muaintan ils tschagls – ils pakets cigarettas glüschan, las etikettas süllas troclas da conservas vegnan vivas, cha la frütta cumainza ad odurar our dal palperi, e quaint, aint il magazin, respuondan ils vouts e fan büschmar ün zichin ils granins da caf e da türcha ruotta aint ils sachuns chi suspüran dal pais e dan oura oduors sco per illechar als cumpraders.

Sar David, davo il banc butia, sfruscha ils mans, sföglia ils quadernins da credit, lovats suainter l’ABC in ün chaschuot aposta, cun sü ün’etiketta da palperi glüschaint cun custabuns quadrats: «Debituors». Minchatant fa’l ün segn aint in quels cudeschins, sfruscha danöv ils mans, metta a lö la chadaina d’ura sün seis vainter tais, bogna ün zich il daint, fa star gi üna saidla chi cucca sü immez la coppala chalva e metta lura il piz dal rispli sü per üna foura nas:

Hm, ils paurs han para vendü cun avantag lur muojs a la faira d’avrigl; las chaminadas da las masseras, ils schlers da mailinterra e las chaistas farina, amo intuorn Büman bain furnidas, cumainzan planet a stalivar. Hotels, ustarias e pensiuns parderschan pella saschun; ils mansterans douvran üsaglias, e lura esa Pasqua sün porta. Puch pel Venderdi Sonch chi va a perder; sco scha quai nu vess pudü murir eir la dumengia, quist char Segner.

Sar David ha miss oura üna vaidrina stachida cun leivras da tschiculatta, da quellas pitschnas cun s-chellina, mezdanas cun bindels e rols, grondas cun uragliunas, impustüt da quellas chi van cul töf e cul eroplan; quellas dal dschierl e da la charrücla nu tiran plü inandret, quellas ha’l post davovart, pro las cluotschas e las tschiculattas da chartun. Ouvs da nugat nun esa quist on, quels da l’on pass esa stat da mangiar svessa, a la fin dals quints, i d’eiran gnüts tuot rantschs, diavel aint. Ingon s’haja miss oura be övins da cocca, cotschens, blaus, verds, albs. Quels as poja in cas tgnair in salv fin aint pella st , nun esa.

Sar David guarda our da fanestra, schi nu gniss pro planet quista kindlamainta. Aint pella tarschenda sumbrivainta da sar Jonpitschen esa amo glatsch, ün tschert mantun grisch suos-ch; be ourasom, l ingio chi d aint l’aua da stella, esa ün flach alb cun üna foura immez. Daspera sun alch paslers chi sgiazzinan aint illa büergia, e vi pella plazza, be sur la salaschada, spizzan las alas agüzzas da las prümas randulinas. I tschüvlan e fan stortas dindettas intuorn las chantunadas; i bognan stromins aint ill’aua e schmütschan cul pical plain aint da las tarschendas. Sü da la via da Punt rampluna üna charretta. Gi dal pass paressa il chavagl da sar Gisep. Stoja chi sajan stats ad arar. Sar David marmuogna e sfruscha il misun: Chi sa scha quel furbazzun ha darcheu miss furmaint da prümavaira? El sar bain eir fingi stat a zoppar il schluppet, sülla Foura dal Luf, mo i til tschüffaran lura bain üna jada; lura pajast dubel e tripel quai cha tü, per da radschun, vessast gnü da spender in mia butia, galiot!

Pressestimmen / Rezensionen

Rd_tri.gif (202 Byte) Quotidiana, 29. Februar 2012
Rd_tri.gif (202 Byte) Posta ladina, 1. März 2012
Rd_tri.gif (202 Byte) Die Südostschweiz, 8. März 2012
«Ün'ouvra importanta.» Quotidiana

«Ein romanischer Literaturklassiker.» Die Südostschweiz

© Limmat Verlag

Limmat Verlag Homepage

Web-Betreuung